معماری مدرن Mode Architecture Art در میانه دهه آخر قرن نوزدهم بنیان گذاری شد و سپس شروع به رشد کرد.
شاید بتوان عواملی همچون رنسانس و ظهور افکاری امانیستی را پیش زمینه پیدایش معماری مدرن در اواخر سده نوزدهم میلادی دانست.
تولدی که با شکوفایی مکتب شیکاگو، نهضت هنر نو و جنبش فوتوریسم همراه شد و توانست آغازی پرشکوه را برای خود رقم بزند.
با این حال معماری مدرن عظمت و کمال فعلی خود را مدیون چیزی جز پیشرفت روز افزون تکنولوژی نیست.
به بیانی دیگر، معماری مدرن در تکنولوژی گره خورده است و اعتلای آن جز با پیشرفت تکنولوژی ممکن نمی شود.
لوکوربوزیه را می توان یکی از پیشگامان معماری مدرن دانست.
این معمار برجسته سوئیسی، با ساختارشکنی های بسیار در ویلاها و خانه های متعددی که از خود به جا گذاشته است، موجب تحولی عظیم در معماری مدرن شد.
آغاز سبک مدرن از دوره رنسانس و با پیدایش باورهای انسان گرایانه و خرد گرایانه بوده است.
نام سبکی نوین و پیشرو در هنر معماری می باشد.
معماری نوین واقعیتی انقلابی است که روش و سبک جدیدی در هنر معماری آغاز نمود.
در معماری نوین اندیشه های خلاقانه همراه با نوع کارکرد، با یکدیگر ترکیب می گردند که نتیجه آن طرح معماری اجرا شده ای هست که پیش از آن وجود نداشت.
رنسانس به معنی زندگی دوباره و تجدید حیات اصول و نمادهای روم باستان است و در حقیقت انسان گرایی و اعتقاد به انسان و توانایی های او از این زمان آغاز می شود.
در هنر و معماری احجام اولیه مانند مکعب، استوانه، کره و هرم به دلیل قابل درک و استنباط بودن توسط ذهن انسان اهمیت پیدا می کند.
تناسبات ریاضی، همگونی و تقارن مجددا در این دوره اهمیت می یابد؛ به طوری که در کلیساهای عصر رنسانس تقارن در نما و پلان کاملا مشهود است.
عوامل گوناگونی نظیر علم، تفکرات و اندیشه و انقلاب صنعتی در سبک معماری مدرن تغییراتی ایجاد نموده که هر کدام به نحوی در رشد آن تاثیرگذار بوده است.
اوایل قرن بیستم
لویی سالیوان پدر معماری مدرن یکی دیگر از افراد مشهور در این سبک معماری می باشد.
دیگر معماران پیرو سبک معماری مدرن تا حد زیادی تحت تاثیر لویی سالیوان قرار گرفته اند.
سالیوان بر عملکرد و طراحی داخلی ساختمان تاکید می کرد.
در معماری مدرن عملکرد اساس و پایه فرم بود از این رو عملکرد از اولویت قابل توجهی برخوردار بود.
هدف معماری مدرن بر عدم پیروی از روش های تقلیدی در هنگام طراحی فرم سازه، جدا شدن از معماری سنتی گذشته، خلق فرم ها و طراحی سازه های جدید، استفاده از فلز و به کارگیری تزئینات جدید استوار است.
استفاده از دیوارهای منحنی شکل، فضاهایی با اشکال هندسی متقارن و نامتقارن و سازه هایی با حجم های مختلف نیز از:
دیگر ویژگی های معماری مدرن به حساب می آیند.
استفاده از چنین سبکی در عرصه معماری سبب خلق آثاری شده است که علاوه بر جنبه های زیبایی شناسی، تحولی عظیم در عرصه کنترل مصرف انرژی به شمار می آیند.
هدف معماری مدرن ساختارشکنی و بی اعتنایی به اصولی است که به شکل یک اصل کلی درآمده اند.
به طوری که در سبک مدرن، برخلاف سایر سبک ها، شاهد استفاده از پلان هایی چندضلعی هستیم.
و حتی متریال های مدرنی نظیر شیشه، کامپوزیت، فلز یا حتی تکنولوژی نانو در آنها به چشم می خورد.
مصرف بهینه انرژی، یکی دیگر از نکات مهمی محسوب می شود که در معماری مدرن به آن توجه ویژه ای شده است.
همین امر تولد پنجره هایی بزرگ و سرتاسری با هدف تامین هرچه بیشتر نور را به دنبال داشت که یکی از مهم ترین شاخصه های سبک معماری مدرن به شمار می رود.
علاوه بر آن، امروزه شاهد استفاده از سیستم های نوینی نظیر پنل های خورشیدی هستیم که کمک شایانی به صرفه جویی در مصرف انرژی می کند.
یکی از مهم ترین اصول معماری مدرن سادگی در طراحی و اجرای فرم و نما است.
معماری مدرن به شدت کارکردی قدرتمند داشت و از مدرنیزاسیون بالایی برخوردار بود.
اولویت نخست معماری مدرن طراحی ساده همراه با خلاقیت و آفرینش در فرم و نما می شد.
نقطه عطف ماجرای حرکت معماری، در حقیقت یک رنسانس بزرگ بود که هنر معماری از کلاسیک به مدرن تغییر جهت و محتوا یافت.
ساختمان هایی مثل قصرها و کلیساها در معماری مدرن از اهمیت خیلی کمی برخوردار بود.
سخن یکی از معماران بزرگ لودویگ میس فن در روهه در رابطه با معماری مدرن چنین بوده است:
کمتر بیشتر است.
این سخن در تکامل معماری مدرن تاثیر زیادی داشته است.
معماری پوست و استخوان از شیوه های کاری فن در روهه بود.
چون مینیمال در طراحی و اجرا، احساسی به شکل، بودن در نمای باز و پلان آزاد و به انسان دست می دهد.
مدرسه باوهاوس از آثار معماری مدرن توسط والتر گروپیوس در سال ۱۹۱۹ طراحی و ساخته شد.
باوهاوس معتقد به جمله « فرم تابع کارکرد است» بود یکی از سختی های معمار مدرن در دهه ۱۹۳۰ به شمار می رفت.
اولین و مهم ترین ویژگی معماری مدرن خردگرایی است.
استفاده از عنصر فلز نشان دهنده ی آغاز معماری مدرن می باشد.
به ترتیب بهره جویی از بتن و شیشه هم وارد میدان توسعه معماری مدرن گردید.
نمونه بارز معماری مدرن برج ایفل بود که تمامی این مصالح نوین بتن و فلز و شیشه را در بردارد.
ساختن سازه های به سبک معماری مدرن بعد از جنگ جهانی دوم بیشتر شد.
سادگی فرم و نما و همین طور بی تفاوتی معماری مدرن به تاریخ و فرهنگ تحت انتقادهای زیادی قرار گرفتند.
معماران به سوی جایگزینی برای طراحی داخلی از طریق ساخت شاهکارهایی با ساخت و ساز مصالح معماری مدرن بودند که هم عملکردی و هم چشم نواز باشند.
در حالی که آدلف لوس می گفت: تزئینات جنایت است.
ویژگی های معماری مدرن:
با تاکید بر روی نقشه و فرم های هندسی، مدرنیسم پدید آمد.
سازه و فضای معماری اهمیت بسیار بالایی دارد.
آرشیتکت هایی همانند فرانک لوید رایت از فضای زمین به شکلی بهره جسته اند که بر روی نما و نقشه سازه اثر بکند.
حضور ساختمان بر روی زمین از ویژگی های طبیعی پروژه معماری است که به شکل نقطه ی آغاز برای مرتبط ساختن نمای درون و برون استفاده شده است.
به طور مثال آرشیتکت های مدرنیسم اتاق هایی را طراحی نموده اند که رو به پاسیو و فضای باز گشوده شده و یا دیوارها شیشه ای هستند که ارتباط میان بیرون و درون به وجود آورده اند.
یکی از ویژگی های مهم معماری مدرن سادگی در طراحی و فرم است که بیشتر برروی نمای بیرونی به عنوان یک فضای کل تمرکز دارد.
معماری مدرن پاکیزگی، کارکردگرایی و سادگی را در طراحی نمای خانه ترویج داده است.
فضاهای داخلی خانه و عناصر سازه ساختاری به صورت اکسپوز برای ناظر قابل نمایش هستند.
از معماری مدرن می توان به عنوان یکی از خوش بینانه ترین سبک های تاریخ معماری یاد کرد.
زیرا در این سبک، معمار در حین طراحی از خلاقیت و ابتکار خود کمک گرفته و با تصور کردن شهری ایده آل، سعی در تغییر و بهبود شرایط زندگی انسان ها دارد.
اگرچه دنیایی که منجر به رشد و پرورش معماری مدرن شد تغییرات فراوانی کرده است.
اما فلسفه مدرنیسم همچنان موضوع غالب در مباحث معماری محسوب می شود.
در سال ۲۰۱۹ جشن صد سالگی ساختمان مدرسه Bauhaus باهاوس که به عنوان آغاز معماری مدرن لقب گرفته برگزار شد .
نخستین سبک های قرن بیستم
Bauhaus
واژه باهاوس از زبان آلمانی گرفته شده و به معنای «خانه ساخت و ساز» می باشد.
این ساختمان به عنوان مدرسه ای برای معماری و هنر توسط والتر گروپیوس در سال ۱۹۱۹ تاسیس شد.
دیری نگذشت که مدرسه باهاوس به الگویی برای بسیاری از مدارس معماری در اروپا و جهان مبدل گردید.
بعدها نیز نام این مدرسه سبکی را در معماری مدرن به خود اختصاص داد که از ویژگی های بارز آن می توان:
ترکیب اشکال متقارن و انتزاعی، تاکید بر کاربردی بودن و همچنین استفاده تزئینات کم را نام برد.
De Stijl
De Stijl، واژه ای هلندی به معنای استایل می باشد.
این سبک در سال ۱۹۱۷ در هلند بنا نهاده شد و ضمن سال های ۱۹۱۷ تا ۱۹۳۱ به اوج خود رسید.
در آن دوران مجله De Stijl نیز توسط طراح هلندی، تئو وان دوسبرگ نوشته می شد و از این سبک دفاع می کرد .
از ویژگی های سبک د استایل می توان به استفاده از طرح ها و رنگ های اساسی با عناصر افقی و عمودی ساده به همراه رنگ های اصلی مانند سیاه و سفید اشاره کرد.
در حالی که سبک های Bauhaus و De Stijl در دهه ۱۹۲۰ در اروپای غربی در حال گسترش بود، کنستراکتیویسم (سازه انگاری) در اتحاد جماهیر شوروی پدیدار شد.
سبک سازه انگاری، نوآوری در تکنولوژی و آینده نگری را با هم درآمیخت و توده های هندسی انتزاعی را به وجود آورد.
این سبک در اوایل سال ۱۹۷۰ محبوبیت خود را از دست داد.
از معماران مشهور در این سبک، می توان ولادیمیر تاتلین و ال لیسیتسکی را نام برد که بیشتر به علت کارها و پیشنهادات عملی نشده خود شناخته شده اند.
Expressionism
سبک اکسپرسیونیسم شامل اشکال و تصاویر زیستی، اندامی و عاطفی می باشد.
علی رغم هم دوره بودن سبک اکسپرسیونیسم با Bauhaus در سال های ۱۹۱۰ تا ۱۹۳۰، این دو سبک با مفاهیم یکدیگر در تناقض قرار دارند.
اکسپرسیونیسم از کشورهای آلمان، چک، دانمارک و اتریش مفاهیم جدیدی را نیز کسب کرد.
به طور کلی این سبک، تصاویر و اشکال خیالی و رویایی را خلق می کند.
سبک های اواسط قرن بیستم
Functionalism
عقیده سبک فانکشنالیسم این است که طراحی ساختمان باید منعکس کننده هدف و عملکرد آن باشد.
ظهور این سبک پس از جنگ جهانی اول، با ایده های انسان گرایی مدرن و سوسیالیسم ارتباط تنگاتنگی دارد.
فانکشنالیسم در دهه ۱۹۳۰ میلادی و به ویژه در کشورهای آلمان، لهستان، اتحاد جماهیر شوروی و هلند گسترش یافت.
عملی کردن این سبک در آن زمان، به منظور استفاده از معماری برای خلق زندگی بهتر برای شهروندان بود.
مینیمالیسم از مفاهیم سبک های د استایل و باهاوس برای تکمیل شدن استفاده کرد و در دهه ۱۹۲۰ گسترش یافت.
تاکید این سبک بر کاربرد عناصر طراحی ساده بدون تزیین و دکور می باشد.
این سبک پیشنهادی که توسط معمارانی همچون لودویگ میس فن در روهه طراحی شده است.
وی معتقد است که طراحی یک شئ باید ضروریات اصلی آن را در بر داشته و ماهیت واقعی آن را آشکار سازد.
ویژگی های این سبک شامل اشکال هندسی ساده، مصالح ساده، تکرار و خطوط مرتب است.
Inteational Style
سبک بین المللی یا اینترنشنال استایل، توسط فیلیپ جانسون و هنری هیچکاک در نمایشگاه بین المللی معماری مدرن ابداع شد.
اینترنشنال استایل دوره ای را بیان می کند که در آن مدرنیسم اروپایی در سراسر جهان و به ویژه آمریکا گسترش می یابد،
که این خود تحولی در اصول اولیه معماری مدرن بود.
در نهایت این سبک با اشکال ساده و تزئینات کم، در آسمان خراش های بلند آمریکا گرفته تا خانه های دارای پشت بام مسطح، به کار گرفته شد.
Metabolism
متابولیسم سبکی است که پس از جنگ ژاپن به وجود آمد و در آن به ساخت و ساز بناهایی با رشد بیولوژیکی ارگانیک می پر دازند.
گروهی از طراحان جوان ژاپنی که تحت تاثیر نظریه های مارکسیستی و فرایندهای زیستی قرار گرفته بودند، با عضویت کیونوری کیکوتاکه، کیشو کوروکاوا و فومی هیکو ماکی در سال ۱۹۶۰ نخستین بیانه خود را در رابطه با سبک متابولیسم منتشر کرده و توجه عموم را به خود جلب کردند.
از مشخصات بناهای ساخته شده با این سبک می توان به واحدبندی شدن، دارا بودن پیش ساخت و زیرساخت قوی و همچنین انطباق پذیری اشاره کرد.
سبک بروتالیسم (زبره کاری) توسط پیتر و آلیسون اسمیتسون در سال ۱۹۵۳ میلادی ابداع شد.
در این سبک از بتن خام استفاده شده و از ویژگی های آن می توان یکپارچگی اشکال و وجود مدل های هندسی و اشکال غیرعادی را برشمرد.
ساختمان هایی که با سبک بروتالیسم ساخته می شوند، با بتن زبره پوشانده شده و دارای هیچ گونه روکشی نمی باشند.
معمولا از این سبک در ساختمان های دولتی، آموزشی و آپارتمان های مسکونی بلند استفاده می گردد.
معماری پست مدرن از کثرت گرایی استقبال می کند.
اگر به آثاری که بر اساس چنین مکتبی ساخته شده اند نگاهی بیندازید، کثرت گرایی را که در آن موج می زند، متوجه خواهید شد.
مثلا ممکن است یک ساختمان از طرح های قدیمی و تازه الهام گرفته باشد، تزئیناتش بر اساس تزئینات ساختمان های شرقی و غربی شکل گرفته و یادآور هیچ فرهنگ یا قومی نباشد.
این در حالی است که برای مثال، ساختمان های کلاسیک کاملا به فرهنگی که در آن شکل گرفته اند وفادار هستند.
در نوع مدرن آن آثار هنری تماما رنگ و بویی غربی دارند و تصور اینکه بخواهند از چند فرهنگ در کنار هم استفاده کنند، خیلی آسان نیست.
البته مساله کثرت گرایی محدود به فرهنگ و قومیت و جامعه نیست، بلکه از نظر رنگ، بافت، جنس، نمای داخلی و خارجی، مواد اولیه بکار رفته و … شاهد این هستیم که طرح ها و ایده هایی نامتناسب و نامتناجس در کنار یکدیگر قرار گرفته اند.
شکی نیست که برای حفظ زیبایی در چنین آثاری، داشتن یک الگوی واحد واجب است.
ساختمان هایی که بر اساس معماری پست مدرنیستی ساخته می شوند هم نظم خاص خود را دارند.
اگر آنها از این نظم دوری نمایند، دچار ابهامی خواهند شد که با اساس این تفکر در تضاد می باشد.
پس از کثرت گرایی، توجه به مسائل اقلیمی و محیط زیستی مطرح است.
کمترین دوستی را با محیط زیست و اکوسیستم دارد و معماران مدرن فقط به فکر ساختن بلندترین برج ها و طراحی شیک ترین نماها با استفاده از متریال های فلزی یا شیشه ای هستند.
در بسیاری از موارد، ساخته شدن چنین بناهایی به محیط زیست اطراف آسیب می رساند.
در کنار این موارد، معماران کلاسیک هم با توجه به وسواسی که در انتخاب متریال های گران قیمت و پر زرق و برق دارند ساختن یک بنای تجملاتی و عظیم برایشان اصل قضیه است.
اما هنگامی که یک معمار پست مدرن در حال طراحی و ساخت و ساز است، خلق یک بنا که نه تنها در مقابل محیط زیست و اکوسیستم نیست
بلکه در خدمت منافع شان باشد بسیار مهم می باشد.
سومین تفاوت بارز، ریشه در جهان بینی هنرمندان این مکاتب دارد.
یک معمار مدرن به دنبال طرحی است که در دنیا تک باشد و بتواند ادعا کند که اولین کسی است که تا به حال چنین ایده ای به ذهنش خطور کرده است.
یک معمار کلاسیک نیز، در تلاش است تا بناهای مشهور تاریخ را بازسازی نماید و این کار را در تناسب با روزگار فعالی و مقتضیات کنونی انجام دهد.
هرقدر که او ایده های کهن و قدیمی را بهتر و جذاب تر پیاده کند، معمار موفق تری به حساب می آید.
اما برای معماران پست مدرن، شرایط به کلی متفاوت است.
آنها از اینکه از آثار قدیمی تر به طور مشخص و بارز گرته برداری کنند، هیچ ترسی ندارند.
در هنر پست مدرن هجو کردن، پارودی، اغراق در کلیشه ها، کولاژ ساختن از سبک های مختلف و گوناگون بسیار جذاب است.
چون هنر پست مدرن با هدف نقد عقلانیت مدرنیست و هجو اصالت کلاسیک ها شکل گرفته، تا می تواند از آثار آنها بهره می برد.
در این میان، هر کسی که بتواند با ذوق و دانش هنری اش ترکیب بهتر و هدفمندتری از آثار گذشته ارائه دهد، بیشتر می درخشد.
از مشکلات اصلی سبک معماری مدرن می توان به عدم تمرکز روی انعطاف کافی و یا فرم های کاربردی مختلف در بناهای ساخته شده می باشد.
در معماری به سبک مدرن طرح ها و ایده ها با محیط اطراف و فاکتورهای انسانی سازگاری مناسب ندارند.
همین موضوع باعث شده است برخی از ساختمان ها که با الهام از این سبک معماری طراحی و اجرا شده اند خشن و زمخت به نظر برسند.
به عقیده منتقدان این سبک معماری زیبایی شناسی نیز به اندازه دیگر قابلیت های بنا اهمیت دارد.
همچنین اصرار بر طرح های این سبک باعث می شود خلاقیت تا حد قابل توجهی کاهش یابد.
معایب سبک معماری مدرن باعث شده است بسیاری از معماران این سبک احساس سرخوردگی کنند و از معماری پست مدرن استفاده کنند.
استفاده از معماری مدرن در ايران:
معماری دوره قاجار پيش زمينه ای برای معماری مدرن ايرانی شد.
معماری قاجار باعث شد اصول معماری های سنتی ایرانی برتری یابد و در همین دوره فضا برای خلاقیت و نوآوری معماران ایجاد و تغییرات مثبت و مدرن در معماری ایران به وجود آمد.
بعد از جنگ جهانی اول همزمان با روی کار آمدن سلسله پهلوی معماری مدرن ایران شروع شد.
سبک معماری مدرن در ایران با معمارانی شروع شد که در خارج از ایران تحصیل کرده بودند.
از آثار مدرن ایرانی می توان به ایستگاه قطار تهران، بانک ملی، مدرسه دارالفنون، کاخ شهربانی، آرامگاه فردوسی و سعدی نام برد.
استفاده از معماری مدرن در اسلام:
با پیشرفت تکنولوژی در ایجاد طرح های سخت و پیچیده سیستم های رایانه ای مدرن نقش مهمی را در معماری اسلامی مدرن ایفا کردند.
سیستم های رایانه ای قابلیتی را در اختیار طراحان قرار دادند تا طرح هایی را ایجاد کنند که بسیار بزرگتر از طرح های سنتی بوده است.
طراحان با این امکانات قادر شدند طرح های مدرن اسلامی را در مدل سه بعدی ارائه دهند.
طرح هایی با پیچیدگی بسیار بالا که به طور ماهرانه در معماری مدرن ساخته شدند.
در ساختمان ها و خانه های اسلامی رنگ های آبی، خاکستری، سیاه و سفید بیشتر دیده می شود.
کنده کاری های سخت که درکشان برای مخاطب سخت و درهای قوس دار و پارچه های رنگی از دیگر ویژگی های معماری مدرن اسلام است.
معماری مدرن غرب راهی بود برای جلو بردن فکر صنعتی سازی.
در واقع مدرنيتيسم پاسخی بود به فکر برای جدایی بحران های اجتماعی و جدایی از مذهب.
معماری مدرن داخلی ویژگی اصلی مدرنیسم اجتناب از تزئینات و تجملات زیاد، خطوط پیچیده استفاده شکل های مختلف که در بناهای قدیمی و تاریخی رسم بوده است.
در عوض توجه به خط های صاف و تمیز و مستقیم از ویژگی های بارز سبک معماری مدرن است.
در طراحی داخلی مدرن به نور طبیعی اهمیت زیادی داده شده به همین علت در این سبک معماری پنجره های بزرگ، نورگیر پنجره های سرتاسری ازکف تا سقف بسیار دیده می شوند.
با رشد ترقی معماری جدید استفاده از مصالح طبیعی در طراحی داخلی از اهمیت ویژه ای برخوردار شده است و مصالح در معماری داخلی به کار برده می شوند که صرفاً از چوب نیستند بلکه از جنس چرم، پشم، کتان و …هستند.
از مشهورترین معماران مدرن می توان از فرانک لوید رایت ، فیلیپ جانسون، لودویگ میس فن در روهه، ایرو سرنین، لوکوربوزیه نام برد.
از آثار معماری مدرن در جهان که می توان اشاره کرد:
خانه آبشار اثر فرانک لوید رایت
ویلای ساوا اثر لوکوربوزیه
موزه گوگنهایم اثر فرانک لوید رایت
اپرای سیدنی اثر ایرو سرنین
منبع : https://ostovarsazan.com/%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%86/
درباره وب
